SZTUCZNA INTELIGENCJA JAKO ZAGROŻENIE DLA SUWERENNOŚCI POLAKÓW

Streszczenie wykładu

Wywód będzie bazował na czterech głównych założeniach:

1. Założenie definicyjne: suwerenność intelektualna (dalej: SuwInt) to zdolność do samodzielnego stawiania pytań wyrastających z własnego doświadczenia historycznego i własnej tradycji problemowej – oraz do twórczego przekładu, a nie biernej recepcji, kategorii powstałych gdzie indziej. Inaczej mówiąc, to zdolność adekwatnego rozpoznawania swoich interesów, aktualnych i potencjalnych zasobów oraz faktycznych uwarunkowań realizacji tych interesów.
2. Założenie funkcjonalne: posiadanie SuwInt jest niezbędnym warunkiem efektywnego realizowania suwerenności na wszystkich innych obszarach – suwerenności politycznej, terytorialnej, militarnej, ekonomicznej, energetycznej, demograficznej, prawnej, informacyjnej, technologicznej, kulturowej etc.
3. W kontekście zewnętrznym wyzwaniem jest status Polski jako kraju półperyferyjnego, który zamiast wytwarzać własne kategorie opisu rzeczywistości, z jednej strony bezkrytycznie importuje metodologie, tematy badawcze i spory ideologiczne z „centrum” (głównie anglosaskiego), nieadekwatne do naszej tożsamościowej i geograficznej specyfiki; z drugiej zaś, nie potrafi skutecznie przeciwstawić się „walcowi” cyfrowej degradacji poznawczej przynoszonej przez bazujące na cyfrowych technologiach uzależniających (tu istotna rola tzw. AI predykcyjnej) media społecznościowe.
4. W kontekście wewnętrznym wyzwaniem jest zbudowanie takiej kultury informacyjnej w państwie (ale także w Akademii), w której fenomen speaking truth to power [1] nie będzie blokował – przez mechanizmy formalnej i nieformalnej kontroli społecznej (w tym autocenzury) -wytwarzania prawdziwych diagnoz sytuacji i wyzwań oraz efektywnego wprowadzania ich w pole wiedzy i wyobraźni środowisk decydentów politycznych.

[1] Zob. Aaron Wildavsky, Speaking Truth to Power: The Art and Craft of Policy Analysis, 1987.

Pytania dla audytorium

A. Czy możemy mówić o suwerenności intelektualnej, jeśli infrastruktura, w ramach której toczymy debaty, należy do zagranicznych korporacji niepodlegających polskiemu prawu?
B. Jak system edukacji wyższej powinien zareagować na kryzys uwagi (attention economy), który uniemożliwia głęboką pracę intelektualną (deep work)?
C. Czy budowa „Polskiego Modelu Językowego” (AI) jest warunkiem koniecznym dla przetrwania polskiej kultury w XXI wieku?
D. Czy polska akademia jest w stanie wytworzyć teorię społeczną, która wyjaśnia naszą rzeczywistość lepiej niż zaimportowany francuski poststrukturalizm lub amerykański liberalizm?